Krytyka może być konstruktywna

Ludzie często obawiają się krytyki ponieważ traktują ją jako rodzaj ostatecznej oceny swojej osoby. Takie przyjmowanie krytyki wyzwala reakcje, które potencjalnie mogą być bardzo niekorzystne np.:
agresywny atak
przesadne usprawiedliwianie się
nieuwzględnianie argumentów
przerzucanie odpowiedzialności na innych, lub niesprzyjające okolicznościach
unikanie osób krytykujących

Prawidłowa reakcja na krytykę to traktowanie jej jako jednej z możliwych opinii. Jeżeli powstrzymamy się od emocji do mamy dużą szanse na weryfikację faktów i ustalenie czy i w jakim stopniu nasze postępowanie może być krytykowane.

Jak asertywnie krytykować?

1. Wypowiadaj zarzuty bezpośrednio do osoby zainteresowanej i tylko w cztery oczy.
2. Nie porównuj krytykowanego z innym – to poniża.
3. Wypowiadaj zarzut jak najszybciej po fakcie.
4. Gdy rozmówca przyjął zarzut do wiadomości, nie powtarzaj go – to upokarza.
5. Krytykuj tylko zachowania, które da się zmienić.
6. Nie podkreślaj dodatkowo niezadowolenia grymasem twarzy.
7. Naraz wypowiadaj tylko jeden zarzut – kumulowanie zarzutów denerwuje i sprawia, że przestaje się słuchać w ogóle (częste u młodzieży -bombardowanej zazwyczaj krytycznymi uwagami).
8. Unikaj złośliwości oraz sarkazmu.
9. Nie pytaj o motywy krytykowanego zachowania i nie próbuj ich odgadywać.
10. Unikaj słów „nigdy” i „zawsze” – przesada nie sprzyja wiarygodności.
11. Jeśli nie chwalisz dużo i często, nie spodziewaj się przyjęcia twojej krytyki do wiadomości. To nie tyle zasada, co warunek skuteczności krytyki.

Jak asertywnie przyjąć krytykę?
1. Zachowaj spokój i daj do zrozumienia, że słuchasz.
2. Patrz w oczy.
3. Staraj się zrozumieć, o co krytykującemu chodzi – nie broń się.
4. Nie przypisuj rozmówcy pobudek wrogich względem ciebie.
5. Nie zmieniaj tematu.
6. Nie krytykuj osoby, która cię krytykuje.
7. Nie mów krytykującej cię osobie, że jest przewrażliwiona.
8. Nie dowcipkuj.
9. Nie przypisuj rozmówcy tego, czego nie powiedział.
10. Pod koniec rozmowy daj wyraźnie do zrozumienia, że pojąłeś zarzut.
11. Daj sobie czas na uspokojenie się, uporządkowanie myśli i rozważenie sensowności zarzutów, zanim ewentualnie podejmiesz dyskusję na ten temat.
Odpowiadając na krytykę należy pamiętać, aby naszym wypowiedziom nadać formę komunikatów „ja” tzn. mówić o naszych spostrzeżeniach, myślach, odczuciach powstrzymując się od oceniania naszego rozmówcy.